عليه از روى علم و عمد موجب تضمين نمىشود . چون تسبيبى و تعزيرى در كار نيست و او با اختيار خود براى اخذ حق خود خرج كرده . مثلا اگر كسى شخصى را در آب بيندازد و ثالثى براى انجام وظيفهء شرعى خود و نجات دادن غريق ، مخارجى را متحمل شود ، نمىتواند از سبب اصلى مطالبه كند . و تسبيب در جايى موجب ضمان است كه مباشر فاعل غير ذى شعور باشد . مسائل متفرقهء قرض و دين سؤال 1191 : آيا قرض كردن در مواقع احتياج واجب است ؟ جواب : در بعضى احتياجات واجب است . و موارد فرق مىكند . سؤال 1192 : الف - آيا معاملات حقيقى غير معوّض كه مديون غير محجور نسبت به اموالش به قصد فرار از دين انجام مىدهد ، نافذ است ؟ ب - معاملات حقيقى معوّض كه اين مديون به قصد پنهان كردن اموال و فرار از دين انجام مىگيرد ، چگونه است ؟ ج - تحت چه شرايطى معاملات مديون غير محجور را نافذ نمىدانيد ؟ جواب : بطور كلى مديون مادامىكه از طرف حاكم شرع محجور و ممنوع از تصرفات در اموالش نشده ، كليهء تصرفات و نقل و انتقالاتش نافذ است . هر چند كه ديونش بيش از اموالش باشد . بلى اگر صلح يا هبه و مانند آن به منظور فرار از اداى دين باشد ، حكم به صحّت مشكل است . خصوصا اگر اميد نباشد كه بعدا بتواند از راه كسب و غيره پولى بدست آورد و ديونش را بدهد . سؤال 1193 : اگر شخصى به علت بدهكارى و عدم قدرت بر پرداخت ، پول نزولى بگيرد ، آيا اشكالى دارد ؟ جواب : نزول و ربا گرفتن و دادن حرام است و با عدم قدرت بر اداى دين ، بر طلبكار است كه صبر كند و شرعا حق مطالبه ندارد . سؤال 1194 : اگر شخصى مثلا پنج هزار تومان بابت سهم مبارك امام عليه السّلام مقروض باشد ، و